“Het zit vaak verstopt”

Sahieda over de kracht van creativiteit en vertrouwen bij armoede

Armoede zie je niet altijd aan de buitenkant. Het speelt zich vaak af achter gesloten deuren, verborgen achter schaamte of het beeld dat mensen van zichzelf willen hooghouden. “Armoede heeft veel gezichten,” vertelt Sahieda, sociaal werker bij Sociale Teams Helmond. “Het zijn niet alleen mensen die al generaties in de bijstand zitten. Het zijn ook hardwerkende mensen, mensen met een vaste baan, alleenstaande ouders of inwoners die door een scheiding, ziekte of plotseling inkomensverlies in de problemen zijn gekomen.”

Die veelzijdigheid maakt armoede complex en vraagt om een aanpak op maat. In haar werk kijkt Sahieda altijd verder dan de cijfers. “Soms zit er een heel verhaal achter een betalingsachterstand of lege koelkast. Schaamte is een grote drempel. Mensen hebben vaak eerst familie om hulp gevraagd. Als ook dat niet meer lukt, raken ze geïsoleerd. Dan is het aan ons om verbinding te maken, zonder oordeel.”

Onzichtbare zorgen
Sahieda noemt meerdere voorbeelden waarin armoede niet direct zichtbaar was. Zoals werkenden die door hoge woonlasten, energierekeningen of zorgkosten geen buffer meer hebben. “Er zijn mensen die 2000 euro per maand verdienen, maar na het betalen van de huur van 1000 euro en andere vaste lasten nauwelijks iets overhouden. Ze rijden nog in een auto, hebben nette kleding, maar leven van dag tot dag. De buitenwereld ziet dat niet.”

In zulke situaties is vertrouwen cruciaal. “Je bent ineens een vreemde in iemands leven. Mensen moeten het aandurven om hun verhaal met jou te delen. Soms willen ze het zakelijk houden. Maar dan probeer ik altijd de stippellijn op te zoeken. Niet om te pushen, maar om te laten zien dat ze het niet alleen hoeven te doen.”

Out-of-the-box denken
Creatief schakelen is voor Sahieda vanzelfsprekend. Soms is er simpelweg geen standaardoplossing. “In sommige situaties is er sprake van hoge kosten die nergens onder vallen. Dan ga ik samen met de inwoner kijken wat er wél mogelijk is. Zijn er lokale fondsen, kunnen vrijwilligers helpen bij het papierwerk, is er een alternatieve route te bedenken?”

In dat soort gevallen is samenwerking essentieel. “Je maakt samen een plan. Waar het kan, houd ik iemand in hun kracht door hen zelf acties te laten ondernemen. Offertes verzamelen, documenten aanleveren, dat kunnen mensen vaak prima, als je naast ze blijft staan. Maar als iemand emotioneel uitgeput is, neem ik de regie tijdelijk over. Je voelt wat er nodig is per situatie. En altijd zonder garanties, maar wel met de overtuiging dat we het gaan proberen.”

Schaamte en patronen
Schaamte blijft een rode draad in veel verhalen. Sahieda vertelt over inwoners die pas na intensieve gesprekken openstaan voor hulp van bijvoorbeeld de voedselbank. “Er is dan echt niks meer in huis, maar de schaamte zit diep. Mensen vinden dat ze het zelf hadden moeten oplossen. Pas als de crisis zich opstapelt, durven ze hulp te vragen.”

Ook in andere gevallen komt armoede pas laat aan het licht. Bijvoorbeeld bij mensen wiens partner verslaafd blijkt of schulden maakt zonder dat zij het weten. “Je komt dan vaak in beeld op het moment dat het al crisis is. Dat is laat, maar niet te laat. Als er vertrouwen is, kunnen we samen bouwen aan herstel. Dat begint vaak met iets simpels als een spoedaanvraag bij de gemeente, zodat de huur betaald blijft. Vanuit die rust ontstaat ruimte voor de volgende stap.”

Samen zoeken naar perspectief
“Wat ik doe, is altijd maatwerk,” besluit Sahieda. “De een heeft structuur nodig, de ander een luisterend oor. Ik geef ook ongevraagd advies, want soms moet je iemand net even wakker schudden. Niet hard, maar wel eerlijk. En altijd met het doel om iemand een stap verder te helpen.”

Wat haar werk voor haar zo bijzonder maakt, is de diversiteit aan mensen en situaties. “Iedereen brengt iets anders mee. Hun blik op de wereld, hun vertrouwen in hulpverlening, hun verhaal. Het is telkens opnieuw afstemmen, zoeken, schakelen. Dat maakt het werk zo dynamisch en menselijk. En als je dan ziet dat iemand weer perspectief krijgt, weet je waarvoor je het doet.”
Armoede zal er altijd zijn, maar met betrokkenheid, creativiteit en vertrouwen kun je het verschil maken, ook al is het maar voor één mens tegelijk.